Zbiornik Pogoria II w Dąbrowie Górniczej to wyjątkowe miejsce, gdzie ochrona przyrody łączy się z rekreacją. Ten sztuczny akwen, powstały w latach 1976-1978 na terenie dawnej kopalni piasku, jest dziś cennym użytkiem ekologicznym, stanowiącym ostoję dla rzadkich gatunków roślin i zwierząt, a jednocześnie oferującym mieszkańcom przestrzeń do spokojnego wypoczynku.
| Lokalizacja | Dąbrowa Górnicza, woj. śląskie |
| Typ atrakcji | Użytek ekologiczny, sztuczny zbiornik wodny |
| Data powstania | Zbiornik: 1976–1978, Użytek ekologiczny: 2002 |
Zbiornik Pogoria II to sztuczny akwen wodny o powierzchni około 40 ha, który jest chroniony jako użytek ekologiczny w celu zachowania jego unikalnych biocenoz nadwodnych i bagiennych. Jego status ochronny ma na celu zabezpieczenie siedlisk rzadkich gatunków roślin i zwierząt, które znalazły tu idealne warunki do życia po zakończeniu eksploatacji piasku.
Status użytku ekologicznego został nadany Pogorii II w 2002 roku, obejmując ochroną zarówno sam zbiornik, jak i przyległe tereny nadbrzeżne. Decyzja ta była podyktowana potrzebą ochrony cennych ekosystemów, które wykształciły się spontanicznie na terenie poprzemysłowym, tworząc biologiczną mozaikę o wysokiej wartości przyrodniczej.
Ochrona na terenie Pogorii II koncentruje się na zachowaniu różnorodnych zbiorowisk roślinnych, takich jak szuwary, zarośla, lasy łęgowe oraz zespoły bagienne i wodne. Te naturalne siedliska stanowią kluczowy element lokalnego ekosystemu, zapewniając schronienie i pożywienie dla wielu gatunków zwierząt, zwłaszcza ptaków.
Na terenie użytku ekologicznego Pogoria II można znaleźć wiele rzadkich i chronionych gatunków roślin, w tym grążel żółty, grzybień biały oraz kruszczyki. Bogactwo flory dopełniają także kruszyna pospolita oraz liczne gatunki roślin typowe dla siedlisk wodnych i bagiennych, które tworzą tu stabilne i cenne zbiorowiska.
Czy wiesz, że… na terenie Pogorii II występuje rzadki i ciekawy grzyb – mądziak malinowy? Jego owocniki o intensywnym, malinowym kolorze i nietypowym kształcie są trudne do znalezienia, co czyni to miejsce jeszcze bardziej wyjątkowym dla przyrodników i miłośników grzybów.
Pogoria II jest siedliskiem bogatej fauny, w której odnotowano 84 gatunki kręgowców, z czego aż 52 znajdują się pod całkowitą ochroną gatunkową. Obszar ten jest szczególnie ważny jako ostoja dla ptaków wodno-błotnych, które znajdują tu doskonałe warunki do gniazdowania, żerowania i odpoczynku podczas migracji.
Na Pogorii II znajduje się jedna z największych w regionie kolonii lęgowych mewy śmieszki, licząca około 200 gniazdujących par. Ptaki te zakładają gniazda na pływających wyspach roślinności, a ich obecność jest charakterystycznym elementem krajobrazu dźwiękowego zbiornika w okresie wiosenno-letnim.
Nad zbiornikiem gniazduje wiele chronionych gatunków ptaków, które świadczą o wysokiej wartości przyrodniczej tego miejsca. Do najcenniejszych mieszkańców należą między innymi:
Na terenie Pogorii II swoje siedlisko znalazł bączek, najmniejsza czapla występująca w Polsce, która jest gatunkiem wpisanym do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt. Jego obecność potwierdza unikalny charakter ekosystemu zbiornika, który zapewnia temu skrytemu i rzadkiemu ptakowi odpowiednie warunki do życia i rozrodu.
Czy wiesz, że… bączek jest mistrzem kamuflażu? W chwili zagrożenia nieruchomieje, wyciągając pionowo szyję i dziób, co sprawia, że jego sylwetka idealnie zlewa się z otaczającymi go trzcinami. Ta strategia, zwana „słupkowaniem”, czyni go niezwykle trudnym do zaobserwowania.
Pogoria II oferuje przede wszystkim możliwości rekreacji w bliskim kontakcie z naturą, takie jak spacery, jazda na rowerze oraz obserwacja ptaków. W przeciwieństwie do sąsiednich zbiorników, nie ma tu rozbudowanej infrastruktury komercyjnej, co pozwala zachować spokojny i naturalny charakter tego miejsca.
Tak, na Pogorii II można wędkować, jednak uprawnieni do tego są wyłącznie członkowie Polskiego Związku Wędkarskiego (PZW). Ograniczenie to ma na celu kontrolę presji wędkarskiej i ochronę cennego ekosystemu wodnego zbiornika przed nadmierną eksploatacją.
Wokół zbiornika prowadzą dobrze utrzymane ścieżki spacerowe i rowerowe, które umożliwiają aktywne spędzanie czasu na świeżym powietrzu. Trasy te pozwalają na okrążenie całego akwenu, oferując malownicze widoki i możliwość obcowania z przyrodą z dala od miejskiego zgiełku.
Dzięki bogactwu awifauny, Pogoria II jest doskonałym miejscem do uprawiania ornitologii amatorskiej, czyli obserwacji ptaków. To forma aktywnego wypoczynku, która pozwala nie tylko na relaks, ale także na pogłębianie wiedzy przyrodniczej i rozwijanie cierpliwości oraz spostrzegawczości.
W bezpośrednim sąsiedztwie Pogorii II znajdują się pozostałe zbiorniki kompleksu Pogoria (I, III i IV), które oferują znacznie bardziej rozbudowaną infrastrukturę rekreacyjną. Dzięki temu cały obszar stanowi kompleksową ofertę turystyczną, gdzie każdy znajdzie coś dla siebie – od spokoju po aktywne formy wypoczynku.
Kompleks Pogoria składa się z czterech głównych zbiorników: Pogorii I, II, III oraz najnowszego i największego – Pogorii IV (znanego też jako Kuźnica Warężyńska). Każdy z nich ma nieco inny charakter, tworząc razem jeden z najważniejszych obszarów rekreacyjnych w regionie.
Zbiorniki Pogoria I oraz Pogoria III są popularnymi celami letniego wypoczynku dzięki piaszczystym plażom, strzeżonym kąpieliskom oraz bogatej ofercie gastronomicznej. Wokół nich zlokalizowane są liczne puby, restauracje, pensjonaty i kluby żeglarskie, które przyciągają turystów z całej aglomeracji.
Pogoria IV wyróżnia się nowoczesną infrastrukturą, która powstała w ostatnich latach. Oferuje ona długie i malownicze trasy rowerowe i biegowe, miejsca do grillowania oraz rozległe przestrzenie piknikowe, co czyni ją idealnym miejscem dla rodzin i osób preferujących aktywny wypoczynek.
Nazwa „Pogoria” pochodzi od historycznej nazwy rzeki Pogorii, która obecnie jest znana jako Czarna Przemsza. Nazewnictwo to zostało przeniesione na cały kompleks sztucznych zbiorników wodnych utworzonych w jej dolinie.
Na terenie użytku ekologicznego nie ma oficjalnych, zadaszonych wież czy czatowni ornitologicznych. Obserwacje prowadzi się bezpośrednio ze ścieżek okalających zbiornik, które w wielu miejscach oferują dobry wgląd w strefę szuwarów i otwartą taflę wody.
Pogoria II jest stosunkowo płytkim zbiornikiem. Jego średnia głębokość wynosi kilka metrów, co sprzyja rozwojowi roślinności wodnej i szuwarowej, tworząc idealne warunki dla ptactwa wodno-błotnego.
Nie, wstęp na teren ścieżek spacerowych i rowerowych wokół Pogorii II jest całkowicie bezpłatny i ogólnodostępny przez cały rok. Jedynie wędkowanie wymaga posiadania odpowiednich uprawnień i zezwoleń.
Pętla spacerowo-rowerowa wokół zbiornika Pogoria II ma długość około 4,5 kilometra. Jest to trasa o niewielkim stopniu trudności, idealna na rodzinny spacer lub rekreacyjną przejażdżkę rowerową.
Ze względu na status użytku ekologicznego oraz ochronę cennych siedlisk przyrodniczych, w zbiorniku Pogoria II obowiązuje zakaz kąpieli. Wyznaczone i strzeżone kąpieliska znajdują się nad sąsiednimi zbiornikami Pogoria I i III.
Źródło zdjęcia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbiornik_Pogoria_II
Od zawsze fascynowała mnie historia i to, jak żyje ona w naszych miastach i miasteczkach. Na Śląsku nie brakuje miejsc, które opowiadają niesamowite dzieje – od zabytkowych kopalń i muzeów, po zamki, pałace i dawne osiedla robotnicze. Lubię oprowadzać czytelników po tych przestrzeniach, pokazując ciekawostki, legendy i mało znane fakty. Piszę tak, by każdy mógł poczuć, że zwiedzanie to nie tylko spacer, ale podróż w czasie. Po godzinach często wędruję szlakami turystycznymi albo błądzę z aparatem po starych podwórkach, szukając detali, które opowiadają własne historie.
